و نيز از قول حضرت ابراهيم عليه السّلام مىفرمايد : رَبَّنا وَ اجْعَلْنا مُسْلِمَيْنِ لَكَ وَ مِنْ ذُرِّيَّتِنا أُمَّةً مُسْلِمَةً لَكَ وَ أَرِنا مَناسِكَنا وَ تُبْ عَلَيْنا إِنَّكَ أَنْتَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ « 1 » ؛ پروردگارا ! اول ما را تسليم فرمان خود گردان و فرزندان ما را هم به تسليم و رضاى خود بدار و راه پرستش و طاعت را به ما بنما و بر ما سهل و آسان گير كه تنها تويى بخشنده و مهربان . هم‌چنين خداى تعالى مىفرمايد : لِكُلِّ أُمَّةٍ جَعَلْنا مَنْسَكاً هُمْ ناسِكُوهُ . . . « 2 » ؛ و ما براى هرامتى پرستشى مقرر كرديم تا به خدا توجه كنند . و منسك ، در فرمايش امام عليه السّلام كه از اين آيه اقتباس شده نيز به‌معناى مطلق عبادت و پرستش است . بنابراين معناى سخن امام عليه السّلام چنين است كه به هرشريعت و ملّتى پيروانش ملحق گردد ، پس هركس كه متدين به دين خدا باشد به آن ملحق شود و هركس به دين ديگرى معتقد باشد به او بپيوندد . خداى تعالى مىفرمايد : احْشُرُوا الَّذِينَ ظَلَمُوا وَ أَزْواجَهُمْ وَ ما كانُوا يَعْبُدُونَ * مِنْ دُونِ اللَّهِ فَاهْدُوهُمْ إِلى صِراطِ الْجَحِيمِ « 3 » ؛ ( و خطاب شود كه ) اينك ستم‌كاران را حاضر كنيد با همسران و آن‌چه معبود ايشان بود و هرچه را به‌جز خدا مىپرستيدند بياوريد و همه را به راه دوزخ كشانيد . و از اين‌جا روشن مىشود كه معنايى كه « حد » به پيروى از صحاح براى منسك آورده كه ، آن را به‌معناى محلّ ذبح قربانى گرفته ، صحيح نيست ، زيرا ارتباطى با سياق كلام امام عليه السّلام ندارد . هر عابدى در كنار معبود خويش و بكلّ معبود عبدته ؛ به هرمعبودى پرستندگانش بگرود . ابن ابى الحديد در پاسخ اين اشكال : كه اگر كسى بگويد : بنابراين‌كه به هرمعبودى

--> ( 1 ) . بقره ( 2 ) آيهء 128 . ( 2 ) . حج ( 22 ) آيهء 67 . ( 3 ) . صافات ( 37 ) آيهء 22 و 23 .